مکان های تاریخی

اردبیل یکی از شهرهای تاریخی ایران است که قدمت آن به بیش از 3000 سال پیش باز می‌گردد. این شهر در طول تاریخ شاهد حکومت‌های مختلف بوده است و آثار تاریخی ارزشمندی از دوره‌های مختلف در آن به جا مانده است.

از جمله مکان‌های تاریخی اردبیل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

فهرست مطالب

مجموعه آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی

آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی یکی از مکان‌های تاریخی و باستانی شهر اردبیل در شمال باختری ایران و از آثار ثبت‌شده. در فهرست میراث جهانی یونسکو است. در این محوطه علاوه بر مقبره شیخ صفی‌الدین اردبیلی، مقبره‌های شاه اسماعیل اول (نخستین پادشاه صفویه) و همسر شاه اسماعیل (مادر شاه طهماسب) و نیز برخی از مشایخ و صاحب‌منصبان دوران صفوی و نیز کشته‌شدگان جنگ چالدران، قرار دارد.

معماران این بنا تمام هنر خود را به کار گرفته‌اند و از سبک‌های مختلف کاشی‌کاری، معرق و مقرنس‌کاری و گچ‌بری استفاده کرده‌اند. آثار هنری دیگری چون نقره‌کاری، منبت، نقاشی، خطاطی، طلاکاری و تذهیب که همگی کارهای اساتید به نامی چون میرداماد و میرقوام‌الدین هستند، در این آرامگاه وجود دارد.

موزه مردم شناسی اردبیل

حمام آقا نقی از حمام‌های قدیمی اردبیل و یکی از آثار تاریخی آن محسوب می‌شود. موزه مردم شناسی اردبیل در محل حمام تاریخی آقانقی (ظهیرالاسلام) در میدان عالی قاپو ابتدای خیابان سعدی اردبیل قرار دارد. 

در این محل علاوه بر نمایش ۳۳ نوع مجسمه با پوشش محلی مردم استان اردبیل، آثار و دست نوشته‌های مربوط به هویت تاریخی و فرهنگی این منطقه جمع آوری و عرضه شده است.

بازار تاریخی اردبیل

مجموعه تاریخی بازار اردبیل در مرکز شهر و در طرفین خیابان امام خمینی واقع‌شده و به دلیل قدمت و داشتن معماری سنتی از بازارهای تاریخی و جالب‌توجه ایران به شمار می‌آید. و چون دیگر بازارها مشتمل بر راسته‌ها، تیمچه‌ها، سراها و مسجد و گرمابه است. قدیمی‌ترین سیاحانی که از بازار اردبیل نام‌برده‌اند مقدسی و استخری در قرن چهارم هجری هستند. ایشان بازار اردبیل را به شکل صلیبی توصیف می‌کنند که در میانه آن مسجد قرار داشته است.

اردبیل به لحاظ موقعیت ویژه سیاسی و جغرافیایی در طول تاریخ و به‌ویژه به‌عنوان پایتخت صفویان از رونق اقتصادی مطلوبی برخوردار بوده که در رأس آن بازار قدیمی اردبیل با قدمتی طولانی مرکزیت تمام جریانات و مبادلات تجاری، سیاسی، اجتماعی و… قرار داشت. بنای فعلی آن ازجمله آثار دوره سلجوقی، زندیه و صفویه و بر بنیان اولیه بازار ساخته‌شده است.

مقبره شیخ کلخوران

یکی از مکان های تاریخی که در سفر به اردبیل ارزش بازدید دارد، آرامگاه شیخ کلخوران است. این بقعه با کمی فاصله از مرکز شهر اردبیل قرار گرفته و دوستداران معماری و تاریخ از آن دیدن می‌کنند.

آرامگاه امین‌الدین جبرائیل معماری چشمگیر و کاشی‌کاری، گچ‌بری و نقاشی‌های دیدنی و هنرمندانه‌ای دارد. این آرامگاه قبلا خارج شهر و در روستای کلخوران قرار داشت، ولی اکنون دیگر به شهر چسبیده است. کافی است از خیابان حسینیه وارد خیابان ریاحی شوید و آن‌ را ادامه دهید تا به خیابان شیخ جبرئیل برسید.

آرامگاه را در حیاط بزرگی معروف به باغ شیخ پیدا می‌کنید. این‌جا آرامگاه سید امین‌الدین جبرائیل، پدر شیخ صفی الدین اسحاق، جد شاهان صفوی‌ست. در باغ شیخ چند بقعه و قبر پر نقش و نگار دیگر هم دیده می‌شود. حیاط چهارگوش است، ورودی و خروجی دارد و بقعه شیخ کلخوران در وسط آن قرار گرفته است.

خانه تاریخی صادقی

خانه تاریخی مرحوم حاج میرزا ابراهیم صادقی در بافت قدیمی شهر اردبیل قرار دارد. این خانه در کوچه سرتیپ آباد، روبه‌روی مسجد اوچدکان واقع شده است.

خانه صادقی به دلیل داشتن معماری سنتی و تزیینات مقرنس‌کاری و مشبک‌کاری در ارسی‌ها از ارزش هنری و معماری برخوردار است. در تالار اصلی این خانه و بالای طاق‌نماها و تاقچه‌ها، مقرنس‌های گچی بسیار زیبایی چشم‌نوازی می‌کنند. در ازاره دیوارهای جانبی هم کتیبه زیبایی حاوی آیة الکرسی به خط نستعلیق دیده می‌شود. این خانه قاجاری در ۱۶ اسفند ۸۶ به شماره ۱۴۴۶۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

شهر یئری

منطقه باستانی شهر یئری از جاهای دیدنی مشگین‌ شهر در استان اردبیل است که در سال ۱۳۸۱ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. 

این شهر از مهم‌ترین مناطق باستانی ماقبل تاریخ در شمال‌غرب ایران محسوب می‌شود و شامل سنگ‌افراشت‌های منحصربه‌فردی است که اکثر آن‌ها به‌شکل انسان‌های بدون دهان هستند. شهر تاریخی یئری حدود ۴۰۰ هکتار وسعت دارد و قدمت آن به حدود ۸۰۰۰ سال می‌رسد. این منطقه از سه بخش قلعه نظامی، قوشاتپه و معبد تشکیل شده است.

قلعه قهقهه

قلعه قهقهه یکی از جاذبه‌های منحصربه‌فرد استان اردبیل است که در ارتفاعات مشگین شهر، چشم‌اندازی بی‌نظیر را نصیب گردشگران می‌کند. از این قلعه با عنوان یکی از نفوذ‌ناپذیرترین قلعه‌های تاریخ یاد می‌شود که نقش زندانی امنیتی را نیز ایفا کرده است. 

قلعه قهقهه در دوره‌های مختلف تاریخی، مورد استفاده سلسله‌های گوناگون قرار داشته است. این اثر تاریخی، در تاریخ هفتم مهر ۱۳۸۱ تحت شماره ۶۱۹۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

کلیسای مریم مقدس

رو به روی خیابان جباری مقدم شهر اردبیل کلیسای معروفی به نام کلیسای مریم مقدس وجود دارد. این کلیسا به عنوان یکی دیگر از مکان های تاریخی استان اردبیل است

کلیسای مریم مقدس یکی از عمارت های مذهبی و قدیمی استان اردبیل بوده که قدمت آن کمتر از دو قرن است و در اواخر قرن نوزده میلادی، در سال 1876 بنا شده است. بر روی درب این کلیسا با استفاده از تکه های نی، جمله ی “این درب خانه حقیقت خداست” نوشته شده است. البته این نکته فراموش نشود که از این کلیسا امروزه برای مراسم مذهبی و انجام فرایض دینی استفاده نمیشود و آخرین باری که بدین منظور از این مکان استفاده شد، سال 1323 شمسی بود.

موزه مفاخر دینی

خانه تاریخی میرفتاحی با قدمتی که به سال ۱۲۵۰ هجری قمری بازمی‌گردد، در دوران پهلوی اول، به‌عنوان اولین دبیرستان دخترانه، کاربری آموزشی داشته است. این بنا در زمره بناهای درونگرا قرار دارد.

 از جمله جذابیت‌های خانه می‌توان به پنجره‌های ارسی با طرح اسلیمی و شیشه‌های رنگی و تزیینات آجری در نما به‌صورت راسته با نقش و نگار آجرکاری اشاره کرد.

این بنا در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۸۱، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و امروزه میزبان موزه مفاخر دینی اردبیل است. در مجموعه موزه می‌توان نقاشی‌هایی از علمای بزرگ استان از جمله آیات عظام احمد مقدس (محقق) اردبیلی، میرزا محسن مجتهد اردبیلی، میرصالح مجتهد انواری، سیدمرتضی خلخالی، میرزا علی‌اکبر مجتهد اردبیلی و… را مشاهده کرد.

قلعه اولتان اردبیل

قلعه اولتان یکی از اماکن تاریخی اردبیل است که در نزدیکی شهر پارس آباد اردبیل قرار دارد اما بیشتر آن از بین رفته است. یافته های باستان شناسی از قلعه و بقایای آن نشان می دهد که اولتان در گذشته یک قلعه نظامی بوده است. شواهد نشان می دهد که قسمت زیادی از قلعه اولتان مدفون بوده است. 


اما هنوز اقدامی برای کشف آن انجام نشده است، این قلعه اولین بار در زمان ساسانیان ساخته شد. اما تا قرن دوازدهم هجری قمری نیز قلعه نظامی پارس آباد بوده است.


امروز چیزی جز تابلوی تاریخ قلعه اولتان، جاده مسدود شده و سازه های ویران شده وجود ندارد. البته این سازه های محدود در وسط دشت مغان قرار دارند و سرسبزی و توسعه این منطقه گردشگران را به بازدید از قلعه اولتان ترغیب می کند.

پل هفت چشمه اردبیل

پل هفت‌ چشمه که با نام‌های پل ججین، پل یدی گوزلی، کورپی قرمزی و پل داش کسن نیز شناخته می‌شود، از پل‌های تاریخی اردبیل است و در میدان پانزده خرداد، ابتدای خیابان ساحلی، روی رودخانه‌ بالیقو چای قرار دارد.

این پل دارای هفت دهانه‌ آجری همراه با قوس پنج و هفت و موج‌شکن‌های سنگی است. گچ و آهک از مصالح اصلی به‌کار رفته در بنای پل داش کسن هستند. با قدمتی که به دوره صفویه بازمی‌گردد، در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۴۸، پل هفت چشمه با شماره ۸۷۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. همچنین این پل در سال ۱۳۷۴ مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. 

قلعه بوینی یوغون

قلعه بوینی یوغون در ۱۱ کیلومتری  شهر نیر واقع شده و یکی از مناطق تاریخی اردبیل است که قدمتی ۳۰۰۰ هزار ساله دارد. قلعه مذکور در اوایل دوران هخامنشایان ساخته شده است. این قلعه در جنگ ایران و روم که در دوران اشکانیان رخ داده بسیار مورد استفاده قرار گرفته است.

حمام تاریخی نصر

حمام تاریخی نصر باقی مانده دوران قاجار است که در شهرستان خلخال استان اردبیل قرار دارد. این حمام تاریخی به سبب قدمت و سبک خاص معماری هم پای سایر مناطق تاریخی اردبیل پذیرای گردشگران بسیاری است. کاربندی موجود در قسمت گرمخانه حمام و نقاشی های موجود در آن بسیار زیبا و دیدنی است.

بقعه تاریخی شیخ بدرالدین

بقعه تاریخی شیخ بدرالدین عنوان یکی دیگر از مناطق تاریخی اردبیل است که در شهرستان نمین قرار دارد. شیخ بدرالدین از پیروان شیخ قطب الدین میانجی بوده و از فرزندان ابن عباس (عموی پیامبر) می باشد. این شیخ وارسته در قرن هفتم برای تبلیغ دین اسلام به این منطقه مهاجرت می کند. در نهایت ایشان پس از مدت طولانی در همین منطقه فوت می نماید. مردم منطقه به شیخ بدرالدین ارادات خاصی داشته اند و امروزه آرمگاه ایشان به عنوان یکی از مناطق تاریخی اردبیل مورد توجه است.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیمایش به بالا